Eerder gaf ik een beschrijving van onze onderzoeksopdracht aan de Uva om de effecten van Thuiswerken nu&na na Corona in kaart te brengen. Inmiddels wordt nog duidelijker dat zowel Thuiswerken als Corona culturele aspecten bloot leggen.
Literatuur over thuiswerken kun je benaderen van de woon-werkreiziger (afstand tot het werk, congestie/files in het autoverkeer, CO2-emissies), of vanuit de werkgever (effect op productiviteit van de werknemer, kosten&baten). Naast deze harde aspecten komen vanuit de leiderschapsliteratuur ook zachte aspecten naar voren, zoals: Thuiswerker: “I don’t need my boss!”, Leidinggevende: I don’t have no control” . Een meer overstijgend aspect is vertrouwen: in hoeverre is er vertrouwen tussen leidinggevende en werknemer (v.v. ) om afspraken te maken over Thuiswerken en die vervolgens ook samen te evalueren. Of te wel welke waarde zijn er toe te voegen in mijn bedrijfstijd en in de relatie tussen mij, mijn thuis-situatie en mijn leidinggevende / bedrijf? Gaat het om meer waarden? Hoe waarderen de betrokkenen dat?
Door de Corona-maatregelen hebben miljoenen mensen met betaald werk kennis gemaakt met thuiswerken en daar de eerste ervaringen mee opgedaan. Ervaringen met de harde en zachte aspecten; ik vermoed ook met de spanning tussen productiviteit en vertrouwen. Ook directeuren die als decisionmaker beslissen over het al of niet bevorderen van thuiswerken zullen die culturele dimensie kunnen voelen. Net zoals tweeverdieners dat voelen nu Thuiswerken zo noodgedwongen in omvang is moeten groeien.
In de New York Times zag ik deze week een mooi interview met Esther Perel over de “crisis”.
“This Is What Happens to Couples Under Stress”: An Interview with Esther Perel
Hieronder een citaat uit haar prachtige interview in The NYTIMES deze week, dan besef je een beetje meer wie ze is: de beroemdste therapeut ter wereld met miljoenen fans. Ja, ze was de Vlaamse Zomergast in 2019.
‘I think what is essential at this moment, is that we create boundaries, routines, and rituals. There needs to be a separation between daytime and evening, week time and weekend, working time and idle time, family time and individual time, moments that are task-oriented and moments where we stop for a bit. When we’re going to eat, are we going to reset the table or just push our work stuff away a little bit so that we have room to put a plate down? I think that the routine that creates a structure, that brings a certain sense of order in a world that feels so chaotic and so unsure, is crucial. The ritual is what separates the ordinary and the mundane from something that becomes more elevated, more separated, more sacred.’
Interessant wat Esther Perel aandraagt: Grenzen, routines en rituelen. En herken ze en hou ze in ere zegt ze!
De Trias Mobilica is een begrip in de wereld van duurzame mobiliteit. Het begrip vloeit voor uit de Trias Energetica en Trias Politica.
Een Trias Energetica geeft opties aan waar burgers op kunnen sturen voor hun energievoorziening. Zo geeft een Trias Mobilica opties aan waar je als burgers en als overheid op kunt sturen voor je verplaatsingen en de energie, die daarvoor nodig is. .
Nu de wereld van duurzame mobiliteit groeit, groeien ook de interpretaties van het begrip Trias Mobilica. En de verwarring. Of misverstand?
Daarom dit blog. Reacties welkom.
de Trias Politica
Veel scholieren kennen de Trias Politica uit de klas. https://nl.wikipedia.org/wiki/Trias_politica Deze Trias staat bekend als de leer van de driemachten van Montesquieu (1748) . Met een Trias Politica creëer je een wetgevende macht die wetten opstelt, een uitvoerende macht die het dagelijks bestuur van de staat uitoefent volgens de geldige wet en een rechterlijke macht die deze uitvoering toetst aan de wet. Burgers van een stad of staat kiezen een vertegenwoordigend orgaan (zoals een Gemeenteraad of 2de Kamer). En dat orgaan zorgt voor bestuurders met wetgevende en uitvoerende macht. Het besturen van een staat kan niet zonder een rechterlijke macht en controle door democratisch gekozen organen. De Trias Politica wordt daarom ook wel de scheiding der machten genoemd. Voor een dictator moeilijk om aan de macht te komen. Je hebt de machten namelijk gescheiden ipv gebundeld. Je hebt ze alle drie nodig!
Extra persoonlijk kadertje “Trias Humanica”
In mijn trainings- en advieswerk leerde ik de Trias op een andere manier kennen. Denkers rafelden een Goddelijke macht, een Onmacht en een Zelfmacht uiteen. Er zijn mensen op de aaarde die zich meer of mindet afhankelijk willen maken van goddelijke machten, er zijn mensen, die onmachtig zijn of zich onmachtig voelen. en er zijn mensen die werken aan zelfmacht. En ik begeleidde ondernemingsraadsleden, die zochten naat ingangen voor meer medezeggmschap in de eigen organisatie. Sommige mensen kregen te maken met personen met veel eigendunk en de neiging naar dictatorschap.
Trias Energetica
De Trias Energeticais bedacht door de afdeling Bouwkunde van de TU Delft. Ze bedachten een driestappenstrategie om gebouwen energiezuinig en duurzaam te ontwerpen in dd voorbereiding van bestemmingsplannen. Bron: BOUW, no. 22, 27 oktober 1979. De Trias Energetica (TE) omvat drie stappen met in elke stap een basisvuistregel:
BEPERK DE ENERGIEVRAAG en VERMINDER het energiegebruik door verspilling tegen te gaan; bijvoorbeeld door een compacte gebouwvorm of door isolatie van de buitenschil (gevels, daken en vloeren). Kortom: Geen energiegebruik en/of verminder het energiegebruik als dat nog nodig is.
GEBRUIK ANDERE ENERGIEBRONNEN. Gebruik zo veel mogelijk energie uit bronnen, die minder energie vergen zoals wind-, water-, en zonne-energie; bijvoorbeeld door installatie van een zonneboiler of een zonnepaneel.
GEBRUIK DUURZAME BRONNEN EFFICIËNT voor je resterende energiebehoefte, bijvoorbeeld door gebruik van minder fossiele brandstoffen; bijvoorbeeld door lage temperatuurverwarming (vaak in de vorm van vloerverwarming), het beperken van leidinglengten van warmwaterleidingen en leidingweerstand van verwarmings- en ventilatiesystemen of het gebruikmaken van een warmtepomp.
Kenmerkend voor de Trias Energetica dat stap 1 uitgaat van beperken van de energievraag. en de vraag naar effectiever in stap 2 en de vraag naar efficienter in vraag 3 wordt uitgewerkt. De Trias Energetica is uitgewerkt als een set van vuistregels voor het duurzaam ontwerpen van gebouwen met het doel energie te besparen, verspilling tegen te gaan en duurzame bronnen maximaal te gebruiken. Wijze energie-adviseurs vertalen deze Trias dan ook mooi in gesprekken met huiseigenaren van een tochtig huis: Eerst energie besparen, voordat je een zonnepaneel of warmtepomp installeert ! En doe dat efficiënt om kosten te besparen. Kenmerkend voor een Trias -benadering is dat je alle drie invalshoeken samen benut.
De kern van de Trias Energetica bestaat dus uit drie stappen
voorkom energiegebruik en bespaar
wek eigen energie op
hergebruik energie effectief en efficiënt
Dit door het ministerie voor milieu (“VROM”) erkende principe geeft een stappenplan weer van 3 stappen om naar een zo duurzaam mogelijke energievoorziening te komen. Dus eerst bekijken we waar er gemakkelijk energie bespaard kan worden alvorens je voor een duurzaam energiesysteem kiest. Actueel, met de oorlog in Oekraine in gedachten, kies je voor een dictator of voor meer democratie en rechtstaat.
Trias Energetica en Trias Mobilica
Her begrip Mobiliteit betekent het verplaatsen van personen, goederen en berichten in een gebied. Dan gaat het om fysieke verplaatsingen.
De Trias Energetica geeft drie invalshoeken voor de Trias Mobilca.
1 = VOOKOM VERPLAATSINGEN & BESPAAR
2 = GEBRUIK ZO VEEL MOGELIJK JE EIGEN ENERGIE
en 3 = HERGEBRUIK DIE ENERGIE ZO EFFECTIEF & EFFICIENT MOGELIJK.
Invalshoek 1 = VOORKOM EN BESPAAR: bijvoorbeeld door Thuis te werken. Of je reisafstand tussen wonen, werken en voorzieningen te verkleinen. Inmiddels zijn voorstellen aan de orde op een recht op thuiswerken. En burgers/werknemers stellen thuiswerken aan de orde in hun organisatie.
Invalshoek 2: GEBRUIK ZO VEEL MOGELIJK JE EIGEN ENERGIE fysiek en mentaal: beweeg en wandel, loop en fiets, pak de E-fiets of OV voor grotere afstanden en pak (soms) de auto. Het “STOP-model” vat dit mooi samen: Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer en de Personenwagen. Dus lopen, fietsen en OV met E-bus, tram of trein. Zo rijden alle treinen van de Nederlandse Spoorwegen op windenergie.
INVALSHOEK 3 = HERGEBRUIK DIE ENERGIE ZO EFFECTIEF & EFFICIENT MOGELIJK. Hier Hier passen geen auto’s die de hele dag stilstaan en groene of openbare ruimte innemen. Ook geen hybride auto’s of elektrische auto’s, die nog rijden op fossiele bronnen. Bedenk ook dat aan de E-auto’s veel kostbare subsidie- en belasting-voordelen aan vast zitten. Is het wel rechtvaardig om zoveel geld uit te geven aan E-auto’s? Het wordt anders als je E-auto’s oplaadt met zonne-energie zoals “Solar Drive-auto’s”.
Aantrekkingskracht Trias Mobilica
Het aantrekkelijke in de Trias Mobilica is dat je opties kunt bedenken die eerst gescheiden staan en die je vervolgens kunt combineren voor een regionaal mobiliteitssysteem met een zo laag mogelijke fysieke energiebehoefte en een zo hoog mogelijk gehalte aan mentale energie. Deze Trias Mobilica wordt daarmee zowel voor burgers als voor een overheid een handvat om verantwoord en duurzaam te kiezen om te sturen op mobiliteit.
Toepassingen Trias Mobilica
In de komende bijeenkomsten van de Utrechtse Regionale Klimaattafel Ruimte en Mobiliteit komen bovengenoemde invalshoeken aan de orde. Daarom geven we nu meer bekendheid te geven aan de Trias Mobilica (TM) Ik zie de volgende toepassingen voor me:
De TM is handig wanneer je de opgave voor CO2-reductie wilt verkennen. Je hebt drie invalshoeken waarmee je opties voor CO2-reductie kunt aangeven: Toegepast met oog op Geen of beperking van verplaatsingen (bijv mbv Ruimtelijke Ordening), op de effecten voor de Modal Shift of vanuit Milieu-oogpunt
TM kan ook van dienst zijn om de inspanningen van een bedrijf of een bijdrage van een expert of spreker te positioneren en te toetsen aan de drie invalshoeken.
TM kan helpen om een gemeentelijk Mobiliteitsplan te beoordelen. Worden de invalshoeken evenwichtig / gelijkwaardig behandeld en leiden plannen op die gebieden ook tot realisering van acties ?
Kan het concept dienen om naast een fysieke invalshoek ook een mentale invalshoek uit te werken? Wat kost die mentale energie?
Never waste a good crisis mailde Roland Goetgeluk mij deze week, juist toen ik in gesprek was met de Universiteit van Amsterdam/Moving the City over onderzoek naar “Thuiswerken Nu&Na Corona” ! We zijn gestart!
Inmiddels zijn (met Skype en Zoom!) de contacten gelegd en is een eerste verkenning gemaakt van informanten, die kunnen bijdragen aan dit verkennende onderzoek. Binnen zes weken klaar is de bedoeling.
Hoe kwam Thuiswerken eind maart in mijn blikveld? Drie redenen
1. Beperken van de energievraag is heel vaak de start geweest van discussies in onze Regionale Klimaattafel afgelopen jaar. Beperken van de energievraag naar fossiele brandstoffen is nog steeds een belangrijke ingang voor duurzaam mobiliteitsbeleid.
2. Verminderen van mobiliteit is de eerste categorie van de Trias Mobilica, een aanpak die is afgeleid van de Trias Energetica. Bedacht door de afdeling Bouwkunde van de TU Delft en in een nieuw jasje gestoken door Erik Lysen in zijn afscheidsrede in 2011 als hoogleraar duurzame energie aan de Universiteit van Utrecht. In het kort luidt de Trias Mobilica: Stap 1 = Geen of minder mobiliteit = beperk de energievraag. Stap 2: Kies voor een modal shift met meer duurzame mobiliteit, zoals lopen, fietsen en OV met bus, tram of trein. Stap 3 = Kies voor schonere mobiliteit.
3. In ons eerste KvU-rapport (22 april 2009) hadden we al klimaat-argumenten in beeld en waren we gespitst op kansen voor mobiliteitsmanagement van werkgevers en werknemers in de regio Utrecht. Met een Menukaart lieten we zien hoe je je naast je aanpassing van je fysieke mobiliteit met bijvoorbeeld fiets en OV ook kon werken aan je virtuele mobiliteit met video-conferencing en thuiswerken. Jarenlang was het een onderwerp waarvan heel veel politici en experts zeiden: Thuiswerken is een “goede zaak, maar o zo moeilijk te realiseren”. En: “Wij gaan daar niet over” En ten tijde van de Corona-crisis verplichtte de regering miljoenen mensen tot Thuiswerken.
Naar een Scenario “Ietsje meer Thuiswerken 2020-2030”?
Nu de Corona-crisis zijn dieptepunt bereikt, gesproken wordt over de zwarte scenario’s en exit-strategieen, opteer ik voor een optimistisch scenario: Een paar procent meer thuiswerk dan voor de Corona-crisis. Waar werkgevers argumenten hadden om vragen voor thuiswerk te negeren (kan niet, pas niet in bedrijfscultuur, technisch onmogelijk of ingewikkeld, gedrag is niet te beïnvloeden etc.) blijken er nu veel meer mensen inzicht te hebben gekregen hoe het wel kan. De digitale infrastructuur en de bijbehorende apps zijn beschikbaar (Teams, Zoom, Skype etc). Uiteraard zullen de ervaringen met thuiswerk beïnvloed worden door o.a. huiselijke omstandigheden, huiswerkbegeleiding van de kinderen en de geschiktheid van de thuiswerkplek. Maar stel dat er honderdduizend mensen zouden zijn die bereid en van plan zijn een dag extra thuis te werken wat zou daarvan het effect kunnen zijn op (duurzame) mobiliteit? Hoe zou je deze inzichten (met name van ‘redelijk tevreden’ Corona-thuiswerkers) kunnen omzetten in een scenario met ietsje meer Thuswerken voor 2020 – 2030, vroeg ik mij af. En deze week verscheen een mooi Rabo-Research-rapport meldde Roland Goetgeluk, extra reden om Roland te vragen om als sparringpartner op te treden: https://economie.rabobank.com/publicaties/2020/april/de-anderhalvemetereconomie-van-nederland-gemeten/.
Onze eerste onderzoeksvragen (concept)
Wat kunnen we leren van ervaringen van Corona-thuiswerkers (medewerkers, werkgevers, zzp-ers, gezinsleden, colllega-werknemers en anderen?
Wat is het effect van 1 % meer medewerkers die na de Corona-Crisis bereid en van plan zijn een extra dag Thuis te werken (in vergelijking met voor de Crisis).
Wat is het effect van 1 % meer medewerkers op voertuigkilometers, CO2-uitstoot, de uitkomst van MKBA’s en verkeersmodelen en beleid voor Duurzame Mobiliteit.
Denk aan onze focus: Voer deze verkenning uit voor het studiegebied van het Kracht van Utrecht-initiatief, namelijk de regio = provincie Utrecht en medewerkers (etc) die reizen binnen, naar, vanuit of voorbij de provincie Utrecht.
Meer vragen !
A. Hoeveel Thuiswerkers waren er in Nederland en de Provincie Utrecht gedurende de Corona-crisis tot nu toe op werkdagen, minimaal-maximaal?
B. Wat zijn de kenmerken van deze groep? In welke bedrijfstakken zijn zij werkzaam en om welke functies/beroepen gaat het met name. Welke gevolgen hadden thuiswerken op mobiliteit in het woon-werkverkeer. Etc.
C. Wat zijn de satisfiers en dissatisfiers in het Thuiswerken? (met positieve en negatieve ervaringen). Is de Appreciative Inquiry-methodiek hierbij te gebruiken?
D. Hoeveel medewerkers zijn bereid en van plan hun thuiswerken voort te zetten voor 1 dag extra t.a.v. de situatie voor de Corona Crisis. En waarom? En waarom niet?
E. Hoe zou je scenario’s 2020-2030 kunnen omschrijven wat de doelen en effecten zijn van Meer Thuiswerken van deze mensen op voertuigkilometers en CO2-uitstoot.
F. In welke mate kunnen deze inzichten effect hebben op het investeringsbeleid voor duurzaam mobiliteit en financieel economische /belastingtechnische overwegingen om meer Thuiswerk voor bedrijven en werkzame personen te bevorderen?
Aan de slag!
We ontvangen gaarne tips via 0633630344 of mail contactenkvu@gmail.com Begeleiding: Jan Korff de Gidts. Sparring Partner/mede begeleider: Roland Goetgeluk, medeoprichter Wijkcoöperatie Kanaleneiland en Utrechtse Ruimtemakers. Hij is sociaal-geograaf, gepromoveerd op ruimtelijk keuzegedrag/modellering en werkzaam bij RIGO in Amsterdam.
Vanmorgen (29.11.19) sprak ik honderden mensen, jong en oud, toe. Ze volgden de oproep van Fashion Action/ Extinction Rebellion en hadden zich in een grote cirkel opgesteld op het Utrechtse Stationsplein, net voor de ingang van HC, onder de prachtige grote bollen.
Jonge mensen hadden me gevraagd herinneringen op te halen uit de zestiger en zeventiger jaren. De tijd dat het broeide in de stad en het met demonstraties tegen de komst van HC ging donderen.
Want Bredero’s Bouwbedrijf en Jan de Vries hadden in 1963 een plan bedacht hoe zij Hoog Catharijne zelf kon bouwen. Dat zij het stadsbestuur nog nodig hadden merkten zij later.
In de stad werden in die tijd hele woonblokken gesloopt; dat heette stadsvernieuwing. In de gedachte van Bredero werd de binnenstad zo’n beetje afgeschreven, want Hoog Catherijne, “hoog boven de Catharijnesingel” zou het modernste winkelcentrum van de wereld worden. De plannen maakten het wenselijk en noodzakelijk alle singels rond de binnenstad te dempen. Eerder hadden Duitse verkeersdeskundigen de loper daar al voor uitgelegd. Minister Marga Klompe heeft dankzij groeiend verzet uit de stad (en de inzet van kunstenaar Jan Engelman) het grootste deel van de singeldemping kunnen tegenhouden door de Utrechtse singels op de Rijksmonumentenlijst te zetten. Hoe dankbaar kunnen we de actievoerders en Marga Klompe danken dat zij dit voor elkaar hebben gekregen.
Gevolg was wel dat Jan de Vries van Bredero opgescheept werd met het “kortste stukje stads-snelweg in de wereld”. Dit kwam toch niet helemaal overeen met het beeld van de Amerikaanse droom. Terwijl Hoog Catharijne in die tijd al het toonbeeld werd van de ultieme consumptiemaatschappij waar alles te koop was, als je er maar geld voor over had.
En met de acties van vandaag komt die consumptiemaatschappij met meer, meer, meer helemaal terug op de agenda. Black Friday, ook een uit Amerika overgewaaid idee, roept op om dit, en dat, en deze met extra Black Friday korting te kopen. Kijk nu wat Ahold en Bol.com vandaag op Black Friday zelf roepen: als we Sinterklaas en Black Friday zo kort op elkaar laten plaatsvinden lopen onze logistieke netwerken vast en lopen we kans om de pakjes een dag later bij de klant af te leveren, ipv binnen 24 uur. JEETJE!
Het logistieke systeem loopt vast: vooral doorgaan met produceren en consumeren. En dat is niet het enige. Het automobiliteitsysteem loopt vast. En nu loopt de bouw vast vanwege de “Stikstof”. Terwijl we het vastlopen van produceren en consumeren al lang hebben zien aankomen. Het rapport “Grenzen aan de groei” is in 1971 door de Club van Rome gemaakt. Ik was indertijd aanwezig bij het debat daarover. Ik was onder de indruk hoe wetenschappers in staat waren relaties tussen produceren en consumeren met nieuwe computerprogramma’s in kaart te brengen. Grenzen aan de groei kwamen in beeld. Maar waren we voor veel mensen niet concreet genoeg en / of ze geloofden er niet in.
Anno 2019 hoor je overal het woord groei- of systeemdwang. Veeboeren zitten in een productiesysteem, zijn gedwongen om te groeien met steeds meer koeien en lopen vast, o.a. vanwege het stikstof. Het financieel systeem loopt vast, geld van mensen op de bank geeft nauwelijks rente meer. Kapitaal is er in overvloed en zoekt de plekken op waar je nog je acht tot tien rendement behaalt, zoals via de aandelenmarkt.
Anno 2019 is ook Hoog Catharijne vernieuwd, het ziet er prachtig uit. Utrecht lijkt nu een stuk meer op Klein Manhattan. Er lijkt niks veranderd in die 40-50 jaar. Schijn bedriegt. Het inzicht in de relaties tussen het productie en consumentensysteem is enorm gestegen, zeker als je afgaat op de flyer die Fashio Action vandaag uitdeelt en laat zien in een schitterende performance op de rode lopers van het nieuwe Stationsplein. Kleding is zo goedkoop, omdat kinderen in Bangla Desh die onder slechte arbeidsomstandigheden maken, terwijl er grote hoeveelheden water nog is voor het maken van de katoen, terwijl er ondertussen grote hoeveelheden broeikasgas vrijkomen. De kledingsindustrie zorgt met elkaar voor 8 % van de jaarlijkse wereld-uitsoot van broeikasgas CO2. Veel mode-winkels willen verkopen, zo goedkoop en zo veel mogelijk. Omdat consumenten graag goedkope kleding kopen lijkt de cirkel rond. Met alle gevolgen van dien voor de mensheid en de aarde. Groei-dwang.
Dat die inzichten in 40-50 jaar zijn toegenomen is de echte winst van zoveel jaar. Veel van die inzichten zie je terug bij Extinction Rebellion, een internationale organisatie van milie-acivisten. Een club ook die onderzoekt hoe we vroeger dachten over grenzen aan de economische groei. Hoeveel mensen waren er die het vastlopen van veel systemen hebben zien aankomen?
Goed dat er nu anno 2019 jonge mensen, zoals Greta Thunberg de trom roeren. Daarom eindig ik mijn toespraak voor Fashion Action van Extinction Rebellion met een tip.
Mijn tip aan Extinction Rebellion is: Doe net als Jan de Vries van Bredero, zet je initiatief om nog meer actie, zoek – buiten je club – contact met partners, met andere groepen in de stad en werk samen!
Met een proeftuin bedoel ik een tuin, een gebied waarin mensen de groei van planten onderzoeken. Met een Utrechtse Proeftuin Duurzame Mobiliteit gaan burgers, overheid en bedrijven de groei van duurzame mobiliteit in onze regio onderzoeken, wat werkt en waarom, de effecten in kaart brengen, lasten en lusten in beeld brengen etc. In stad en regio proberen we iets in het klein uit voordat we het op een grotere schaal gaan toepassen.
We benutten dezelfde omschrijving van duurzame mobiliteit van de Regionale Klimaattafel voor Duurzame Mobiliteit. En we zijn ondersteuner van de STOP-ladder uit Vlaanderen:
Mobiliteit wordt duurzamer als het leidt tot
minder CO2-emissies, een betere luchtkwaliteit, minder
energiegebruik, leidt tot kortere reisafstanden en (openbare) ruimte en natuur
spaart.
Met de STOP-ladder prioriteren we mobiliteitsoplossingen: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer en Personenauto, in die volgorde. De eerste twee hebben als bijkomend voordeel dat ze actief en gezond zijn. Meer duurzaam betekent voor ons ook minder lawaai, minder luchtverontreiniging en minder ruimtegebruik. Soms is de auto nuttig en noodzakelijk. We zijn niet “tegen de auto”. Auto’s vormen een onderdeel van een meer duurzaam mobiliteitssysteem. Automobilisten zijn wel gast.
Puur economisch denken maakt teveel kapot en schuift duurzame keuzes voor zich uit.
Wij hebben dat in Utrecht door, voor wat betreft mobiliteit, klimaat en gezondheid en natuur.
In onze Utrechtse Proeftuin Duurzame Mobiliteit 2020-2030 laten we zien waar reizigers, overheid en bedrijven duurzame keuzes maken
Voortouw
De gedachte om de
regio Utrecht proeftuin te laten worden voor klimaat en gezonde mobiliteit
krijgt handen en voeten. Discussies in gemeenteraden, provinciale staten en
Tweede Kamer geven aan dat er meer moet gebeuren dan een Landelijk
Klimaatakkoord. LINK naar dit akkoord. Provincies nemen nu het voortouw. Overijssel
maakt een online-dashboard voor gemeenten voor CO2-uitstoot en oplossingen voor
duurzame mobiliteit. In Groningen Drenthe laat het OV-Bureau zien dat het
aantal OV-reizigers groeit door een samenhangend netwerk van bus en trein. In Zeist is in september de `Ik Fiets-app”
voor de provincie ten doop gehouden. https://www.ikfiets.nl Inmiddels zijn er duizenden fietsers in de
provincie bijgekomen. Het aantal fietsers in de stad Utrecht groeit en groeit. En
Gedeputeerde Staten van Utrecht pakken het maken van een Duurzaam Regionaal
Mobiliteitsprogramma op als vertaling naar de regio van het Landelijk
Klimaatakkoord. En vrijwilligers van Fietsersbond en ROVER (Reizigers Openbaar
Vervoer) overleggen intensief met de overheid over verbeteringen in fiets- en
OV-netwerken!
Online-dashboard duurzame mobiliteit
Benieuwd hoeveel
CO2 uw gemeente uitstoot als het gaat om mobiliteit? En aan welke knoppen u het
best kan draaien om de CO2 te beperken? Dat hebben we afgelopen jaar in de
Utrechtse regio met inwoners , volksvertegenwoordigers en experts uitgebreid
besproken LINK naar Trendbreuk. Wat blijkt? Dit voorjaar heeft de provincie
Overijssel een website voor gemeenten laten maken met alle antwoorden op deze
vragen! Met factsheets en een
dashboard krijgen Overijsselse gemeenten een online, helder en duidelijk inzicht
in de kansen voor duurzame mobiliteit.
Wat goed! We
hopen dat de provincie Utrecht ook deze aanpak overneemt. Want, ook bij de
Utrechtse gemeenten is er veel behoefte aan informatie aan welke knoppen je zou
kunnen draaien en hoe je die informatie kunt delen met bewoners en bedrijven. De aanpak van Overijssel zou goed kunnen
passen in het voornemen van de provincie Utrecht om – als vertaling van het
Landelijk Klimaatakoord – een eigen Regionaal Duurzaam Mobiliteitsprogramma op
te stellen: ten bate van bereikbaarheid, duurzaamheid, leefbaarheid èn
gezondheid, dat liet gedeputeerde Huib van Essen de Utrechtse Staten begin
oktober weten.
Alle provincies
en vervoerregio’s gaan hiermee aan de slag. Als Kracht van Utrecht hebben we de
provincie en de gemeente Utrecht voorgesteld onze kennis en gereedschap met
elkaar te delen. Ook aan het Interprovinciaal Overleg, het IPO, en enkele
adviesbureaus, zoals CE en Goudappel hebben we laten weten dat wij voorstander
zijn om kennis en ervaringen te delen.
25 november 1ste bijeenkomst Duurzaam Mobiliteitsplan
Stad Utrecht
We zijn als
Kracht van Utrecht uitgenodigd deel te nemen aan het gesprek over slimme en
gezonde mobiliteit op 25 november (-> Agenda Stadskantoor 18-22 uur) De
gemeente Utrecht is een nieuw Mobiliteitsplan voor de Stad aan het maken LINK https://omgevingsvisie.utrecht.nl/thematisch-beleid/verkeer-en-mobiliteit. We hopen dat klimaat (CO2-reductie) en
gezondheid (WHO-gezonde lucht norm) uitgangspunten voor dit plan zijn. Ook
verwachten we dat de gemeente ons een goed beeld geeft van de huidige
verkeersstromen in stad en regioOok hopen we dat het College ons een werkwijze
biedt hoe ze met burgers en burgerinitiatieven wil samenwerken. Samen de stad
te maken doen we het liefste. Om
de Utrechtse Proeftuin voor duurzame, actieve en gezonde mobiliteit samen in te
vullen.
Proeftuin en het Mobiliteitsfonds
De bovenvermelde vertaling van het Klimaatakkoord voor de provincies sluit prima aan op de proeftuin-aanpak in het Mobiliteitsfonds van het kabinet. Het kabinet reageert daarmee op signalen uit de samenleving dat snelwegverbreding een veel bredere afweging dan alleen tijdwinst verdient: denk aan klimaat, gezondheid en natuur! Dat is de reden dat het kabinet het Infrastructuurfonds gaat vervangen door een mobiliteitsfonds. Dankzij een motie van ChristenUnie, D66 en CDA in de Tweede Kamer maakt het kabinet nu snelheid in het creëren van proeftuinen om te kunnen oefenen hoe je zo’n bredere afweging kunt maken. Daarom bepleiten we dan ook bij stad en provincie Utrecht zijn om die kans te pakken en te werken aan een nieuwe relatie met het Rijk> Nu zijn stad, regio en provincie aan zet om samen met burgers- burgerinitiatieven de contouren van zo’n Utrechtse proeftuin uit te werken. Het zou mooi als we dat zouden kunnen vanuit een Samenwerkingsagenda Regionale Duurzame Mobiliteit, die aansluit op en het draagvlak heeft zoals is bereikt met de Samenwerkingsagenda Gezonde Lucht https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:X8bEyh9jzvsJ:https://www.provincie-utrecht.nl/publish/pages/320191/20171219_samenwerkingsagenda_gezonde_lucht_3.pdf+&cd=2&hl=nl&ct=clnk&gl=nl&client=safari
Dat zei ik deze week enkele malen tegen mensen in mijn netwerk. Argumenten te over: de “PAS”problematiek” Voorstellen vanuit de politiek voor rekening rijden, Komend klimaatakkoord landelijk, groeiend besef in de stadsregio Utrecht dat een omslag in duurzame mobiliteit zowel noodzakelijk als nuttig is, groeiend besef dat het natuurlijk kapitaal in Amelisweerd, zo nabij de stad een steeds grotere waarde krijgt, ook als rechterlong van Utrecht, de groeiende kritiek op Rijkswaterstaat dat ontwerp- en aanlegrisico’s van grote infratstructurele projecten (A9, A28 Hoevelaken, nieuwe Zeesluis Inmuiden te makkelijk bij aannemers leggen, waarna aannemers de opdracht stoppen en kappen met het project, groeiend besef dat de geplande uittocht van ingenieurs bij Rijkswaterstaat een van de oorzaken is dan het risico-veschuivend gedrag van de overheid, het door een bureau onderzochte alternatief voor 2×6 rijstroken binnen de bak etc. etc. Welk argument zal nu de doorslag geven?
24 januari 2019 Jan Korff de Gidts, Kracht van Utrecht-initiatief
Het is opmerkelijk: Boekhandel Bijleveld overweegt “Bijleveldbijeenkomsten” voor haar lezers te gaan houden, tussen de vele boekenkasten met de vele boeken. Het is wel krap.
Bijvoorbeeld met een succesvolle Utrechtse dichter over poëzie,
of met een Utrechtse hoogleraar / filosoof over antropoloog Bruno Latour.
Verwonderlijk toch dat we in onze kleine, maar enorm
groeiende stad zoveel wijsheid in huis hebben. En dat we elkaar herkennen en
weten te vinden.
Ik zeg de laatste tijd steeds vaker dat je de stad ook kunt
beschrijven als 50 dorpen.
Opmerkelijk ook dat we zoveel wijsheid in stad en regio
hebben.
Tegelijk missen we ook kennisvelden. Vergelijk Utrecht met Eindhoven, dan valt op dat Eindhoven superieur is in de technologie-innovatie met een Technische Universiteit en alles wat er na de teloorgang van mega-bedrijf Philips in stad en regio is gegroeid. Misschien is het gebrek aan technologische kennis in de Utrechtse regio juist een voordeel omdat we eerder geneigd vraagstukken niet met een technische saus te overdekken.
We zijn in Utrecht eerder geneigd, merk ik, om vraagstukken
reflecterend en in de breedte te benaderen.
Een ander voordeel is dat we juist enorm veel MBO en
HBO-studenten en docenten kennen met kennis en vaardigheden, die zo goed in de
praktijk te brengen zijn.
Reflecterend over de actualiteit en de energietransitie leg
ik de volgende vraagstukken voor:
1. In hoeverre hebben we in stad en regio inmiddels geregeld
dat de jeugdwerkloosheid is opgelost doordat we vele jongeren aan het werk
hebben kunnen krijgen in het isoleren van huizen?
2. In hoeverre hebben we in de stad voldoende in beeld welke jongeren met een eigen bedrijf vooruit lopen aan de o zo noodzakelijke transitie naar duurzame energie en mobiliteit?
3. Hoeveel grootouders voor het klimaat zijn er in stad en regio, hoeveel (a.s. grootvaders – moeders) zijn er mede door de Zweedse Greta Thunber (nu 15 jaar) en de tienjarige Liliy Platt uit Zeist in geïnteresseerd en welke fora zijn geschikt om het aantal grootouders voor het klimaat in stad en regio voor de regionale klimaattafel fors te doen vergroten?
Begin Januari: Alsof de duvel ermee speelt. Precies tien jaar geleden stonden we als Kracht van Utrecht-initiatief in de modder, aan de oever van de Kromme Rijn. Om als burgers protest aan te tekenen tegen onbezonnen plannen voor Nieuwe wegen door het groen.
Ik ontmoette daar voor het eerst Cor van Angelen, die in de jaren zeventig had getekend en gerekend aan de snelweg door Amelisweerd. Laten we binnenkort bij elkaar komen om nu eens uit te schrijven waar we VOOR zijn in plaats dat we actie voeren waar we tegen zijn.
Dat deden we, met Saskia en Gerard en Jos en Richard en nog meer mensen Op mijn eiken houten tafel vloeide de koffie rijkelijk. En we maakten een klinkend rapport samen met de Natuur en Milieufederatie Utrecht en de Vrienden van Amelisweerd. We presenteerden die op de dag van de Aarde, 22 april 2009. Ons duurzame alternatief voor mobiliteit.
Begin januari 2019: Voorpagina NRC, 9 januari 2019
Grappig dat ik ineens besef dat begin januari 2009 de kiem gelegd is voor het Kracht van Utrecht-initiatief. 22 april 2009 publiceerden Natuur en Milieufederatie Utrecht en de Vrienden van Amelisweerd samen onder die naam een Duurzaam Alternatief op Mobiliteit in onze regio. Dit jaar wil ik tien jaar Kracht van Utrecht met velen vieren en daar een aantal activiteiten van mij en anderen aan koppelen.
Omdat die kiem tien jaar geleden is gelegd volg ik anno 2019 een jaar lang mijn agenda en aantekeningen uit die tijd en noteer wat mij daarbij op- en tegenvalt. Minimaal maandelijks. Ik probeer ook reacties van mijn maatjes uit die tijd te krijgen om van de reflectie ook een collectieve actie te maken. Interessant zou ook kunnen zijn om mensen te bevragen die in stad of regio wonen. En om reacties te vragen aan bedrijven en bestuurders hoe zij ons initiatief in die tijd interpreteerden.
