Van wie is Amelisweerd?

Is Amelisweerd van de gemeente Utrecht? Ja en nee. De gemeente is wel formeel de eigenaar van Amelisweerd. Maar het grootste deel van Amelisweerd ligt op het grondgebied van de gemeente Bunnik. Heeft Amelisweerd een bestuur? Van wie is Amelisweerd eigenlijk?

Concept: Waarnemingen en voorstel (gaarne suggesties)

  • Gemeente zegt dat ze eigenaar is van Amelisweerd. Wat weten we ervan hoe ze Amelisweerd bestuurt?
  • B&W krijgt adviezen van de afdeling Vastgoed, die een rentmeester heeft aangesteld. De gemeente hanteert hoge pachtprijzen, die afgeleid zijn uit de commerciële markt.
  • B&W krijgt adviezen van de afdeling Vastgoed om een Pandvisie te maken. De uitkomst zou wel eens kunnen zijn dat Oud Amelisweerd wordt verhuurd aan de hoogst biedende biedende, misschien wel een van de heel goed draaiende advocaat kantoren of beleggingsfirma’s die de stad rijk os
  • B&W krijgt adviezen van de afdeling Cultuur, die rekening moet houden met de door de gemeente hanteerde pachtprijzen.
  • B&W krijgt adviezen van de afdeling Natuur, die een Toekomstvisie opstelt voor de landgoederen met inbegrip van de gehanteerde pacht- en verhuurprijzen.
  • Boeren op de landgoederen hebben te maken met tal van verschillende afdelingen van de gemeente, gaan over tot maatregelen of uitbreiding van werkzaamheden die binnen het gangbare landbouwsysteem mogelijk zijn.
  • B&W verstrekt ontheffingen aan ondernemers om niet aan geboden of verboden te hoeven voldoen (bijv .te mogen fietsen op de landgoederen)
  • Hoe gaan andere overheden om met Amelisweerd?
  • Het ministerie van Landbouw heeft een visie op een meer biologische landbouw, maar is gedwongen te zoeken naar oplossingen binnen het gangbare huidige landbouwsysteem.
  • De wethouder financiën is nog niet bereid na te denken over een meer integrale visie op Amelisweerd, waarin de waarden van Amelisweerd tot hun recht komen en kunnen worden vergroot.
  • Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft wetgeving tot stand gebracht waarin het een gemeente niet toegestaan is bezwaar te make tegen de invulling en uitvoering van afspraken die op verschillende overheidsniveaus zijn genomen, en die een gemeente in een eedere fase heeft geakkoordeerd.
  • De balans is zoek. Amelisweerd is eigenlijk van niemand, stukjes Amelisweerd worden opgeofferd omdat het systeem (landbouwsysysteem / wetgevend systeem etc) heilig is
  • Amelisweerd en Rhijnauwen is in de jaren zestig en zeventig aangekocht. wat is het behaalde rendement van deze investering?
  • Tot nu toe is nog geen antwoord op de vraag aan de afdeling vastgoed om een Financiele Balans met Activa en Passiva, Inkomsten en Uitgaven. (Deze vraag is enkele jaren geleden aan de orde gesteld in de Adviesgroep Amelisweerd)
  • Het wordt hoog tijd om voor een leek zichtbaar te maken hoe de Amelisweerd Balans er uit ziet met een beschrijving van het productiesysteem van Amelisweerd: inclusief inkomsten en uitgaven, de input en output van Amelisweerd van de biologische tuinen, de pachtboerderijen en het theehuis. Ten behoeve van een eerste oriëntatie waar je er met wie – voor bijv Quick Winns – op zou kunnen sturen….. 

Welke antwoorden zijn er in openbare bronnen te vinden?

Wikipedia beschrijft het ontstaan van de landgoederen en geeft aandacht aan de protesten tegen de aanleg van de Rijksweg 27. De gemeente Utrecht kocht Oud Amelisweerd, inclusief twee pachtboerderijen in 1951, en Nieuw Amelisweerd in 1963. De landgoederen liggen in de gemeente Bunnik. https://nl.wikipedia.org/wiki/Amelisweerd

De website van de gemeente Utrecht meldt: Natuur, cultuur en boerenbedrijven kenmerken de landgoederen Oud en Nieuw Amelisweerd en Rhijnauwen. De landgoederen ontstonden in de middeleeuwen uit de 3 ridderhofsteden langs de Kromme Rijn. De rijksmonumenten trekken samen ieder jaar ruim een miljoen bezoekers. Daarmee zijn de landgoederen het best bezochte groengebied van Utrecht.https://www.utrecht.nl/wonen-en-leven/parken-en-groen/landgoederen-amelisweerd-en-rhijnauwen/

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Marga Klompé verdient meer aandacht

“De Singel is weer rond” heeft veel aandacht gekregen van publiek en pers. Met mooie woorden “een historische fout is hersteld” en “we kunne trots zijn dat er weer water in dit stukje Stadsbuitengracht stroomt. Mondjesmaat hoor ik geluiden dat het in de zestiger jaren nog veel slechter had kunnen aflopen met de hele Singel, omdat er plannen klaar lagen om de gehele Singel rond de stad te dempen en te transformeren in een ring-snelweg om de binnenstad. Dat die grote plannen niet door zijn gegaan is te danken aan de toenmalige protesten in de stad en vooral omdat er een persoon is geweest , die vanuit het Rijk zei, de Singel en de binnenstad bepaal ik als Beschermd Stadsgezicht, de Singel et ik op de Rijksmonumentenlijst. Dat was Marga Klompé, minister voor Onderwijs, Kunsten en Wetenschap (OK&W) en Cultuur in verschillende kabinetten in de jaren zestig en zeventig.

Marga heeft er weliswaar van de gemeente Utrecht een brug mee verdiend (de brug van de Mariaplaats naar het Centraal Station. Maar de omschrijving door CU2030 van de Marga Klompe is niet alleen van jaren terug, niet geactualiseerd en wel heel erg mager: https://cu2030.nl/page/marga-klompebrug

Waarom verdient Marga Klompé meer aandacht?

  • De Utrechtse historicus Hans Buiter heeft voor Oud Utrecht in het kort beschreven hoe zich de plannen voor Hoog Catharijne, het Utrechtse protest, de verbinding met Utrechtse dicht er Jan Engelman, het Utrechtse gemeentebestuur en de interventies van Marga Klompe hebben ontwikkeld. Hij reageerde dat hij suggesties heeft, mede nav zijn in voor Oud Utrecht gepubliceerde onderzoek met de titel “Utrecht, een stad van vele maquettes”. Een Boek?
  • Marga heeft Utrecht positief geprikkeld om een grote historische fout te voorkomen: een ringsnelweg rond de binnenstad kwam er niet, wel het kortste stukje snelweg bij Hoog Catharijne (Zie de twee vergelijkende en op zelfde plaats genomen foto’s in de tweet van Marco te Brommelstroet in sept 2020)
  • Marga heeft haar uiterste best gedaan om demping van de hele Singel te voorkomen. Ze heeft dat gedaan in nauw overleg met de Utrechtse dichter Jan Engelman. Mogelijk hebben ook de voorgangers op haar ministerie hier vanuit het besef van cultuurbehoud aan bijgedragen. Nu zijn er nog mensen in leven, die Marga hebben gesproken, want ze is in 1986 overleden, ze was niet getrouwd en had geen kinderen.
  • Op de Wikipedia -pagina van Jan Engelman is een levensbeschrijving van te vinden, almede het gedicht wat een periode in het Stiltecentrum van HC is aangebracht : https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Engelman
    Jan Engelman was dichter en was in die jaren actief vanuit Kunstliefde.
  • Marga is inmiddels opgenomen in de Nederlandse Canon. Want zij was de eerste vrouwelijke minister in 1956 en bouwde aan de Nederlandse Verzorgingstaat met o.a. de Algmene Bijstandswet. Haar (doorslagggevende ?) rol voor Utrecht wordt (nog) niet vermeld; https://www.canonvannederland.nl/nl/margaklompe
  • Marga studeerde scheikunde in Utrecht en promoveerde in 1941 bij Prof Kruyt.Ook was zij vele jaren Lerares Scheikunde, ik weet nog niet op welke school. (Bron: Wikipedia). Zij moet Utrecht heel goed gekend hebben.
  • We zouden haar inspanningen om Utrecht te behoeden voor een historische fout in kaart kunnen brengen aan de hand van documenten en brieven in het Nationaal Archief.
  • Mevrouw Gerdienke Ubels heeft als onderdeel van haar studie het archief van Marga Klompé in het Nationaal Archief doorgenomen om meer van haar te weten te komen. Zij meldt mij dat het complete archief van Marga Klompé na haar overlijden in 1986 is opgenomen in het Nationaal Archief en dat haar onderzoek niet gericht was op haar relatie met de Singeldemping.
  • Omdat het Nationaal Archief wel voor nader onderzoek toegankelijk is zullen haar aantekeningen van gesprekken met Jan Engelman en aanvullende documenten naspeurbaar zijn.
  • Haar correspondentie met Utrecht is waarschijnlijk ook terug te vinden in het Gemeentearchief. We zouden hiermee het onderzoek door de Utrechtse historicus Hans Buiter kunnen aanvullen en nuanceren. Met de verworven inzichten kunnen we de gemeentelijke website en/of die van CU 2030 aanvullen met kennis en inzicht in het proces tussen de stad Utrecht en het Rijk.
  • Dat Marga Klompé, net zoals ik, in Utrecht scheikunde heeft gestudeerd en dat ze op dezelfde dag jarig was als ik (16 augustus) is louter toeval en voor mij geen reden om meer aandacht aan haar te willen besteden. https://nl.wikipedia.org/wiki/Marga_Klomp%C3%A9
  • In verband met Corona heeft de gemeente Utrecht een grootschalige activiteit om aandacht te besteden aan de rol van Marga Klompé opgeschort tot september 2021. Dat komt nu goed uit. Overleg is gaande hoe in de voorbereidingen daarvan extra aandacht aan Marga kan worden besteed: Boek, Documentaire, Informatiebord met rondleiding bij de Marga Klompebrug?
  • Bij het voor een klein publiek gehouden evenement “Singel is Rond” is in de toespraak van de wethouder Stationsgebied Eerenberg de rol van Marga Klompé aan de orde gekomen (mondeling mededeling dd 25.9.20 van Jo de Viet, gemeente Utrecht). Jo vertelde mij dat de gemeente Utrecht contact had gehad was geweest met (verre) familie van Marga Klompé.
  • Mijn vragen zijn met name: Wat waren de motieven om zich zo standvastig en zo lang in te zetten voor de Utrechtse zaak, ondanks haar drukke werk in Den Haag? Welke uitgangspunten hanteerde zij? Welke visie had zij op stedelijke ontwikkeling/moderne cultuur? In hoeverre speelde hier in mee dat ze de eerste vrouwelijke minister was? Welke gegevens en inzichten heeft zij hierin zwaar laten meewegen? Wat kunnen we daarvan leren voor het ontwikkelen van de Kracht van Utrecht in de relatie van stadsregio en Rijk?

Tot slot: In een eerste afstemming met de gemeente Utrecht, met Jo de Viet hebben Jo en ondergetekende een eerste stap omschreven voor een brainstorm in kleine kring. Jo komt met een concrete vervolgstap

Wie zouden willen bijdragen aan meer aandacht voor Marga Klompe? en de stad? Geef je bij me op , dan hou ik op de hoogte van de activiteiten. Via jan (at) jkdg.nl

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

De waarde van de Poortstraat

Dank om u als buren toe te mogen spreken over de toekomst van de Poortstraat, beter gezegd toekomstige inrichting van de Poortstraat. Mijn naam is Jan Korff de Gidts en woon al heel wat jaren op no. 6.

Volle bak, 9 september 2020. Hartelijk welkom allemaal. Denk wel om de 1,5 meter afstand naar elkaar.

Welke gedachten wil ik u vanavond meegeven?

Ik denk aan het Tv-spelletje “de slimste mens” en die moeilijke vragen uit dat spelletje: Over dat collectief geheugen van onze straat.

Mijn eerste vraag vanavond is dan ook: Wie bezit het collectief geheugen van de straat. Vraag 2 voor mij vloeit er uit voort: Wat is eigenlijk de waarde van de Poortstraat?

Gister een toevallige ontmoeting met buren verderop, het zou bijna gaan regenen, even later ging het regenen, we schuilden in het portiek.

Buurman vertelde over de schade, die aan zijn auto was aangebracht: zijspiegels eraf gereden. En over schade aan de stoepkant een tijdje terug , een andere keer aan de rijwegkant, afhankelijk van de plek waar de auto stond. Hoeveel heeft het jou nou afgelopen jaar gekost?, vroeg ik hem. 100 euro voor een nieuwe zijspiegel. 500 Euro voor een nieuwe stuurstang van zijn Volvo, nee veel meer, 1000 Euro, zei hij. Meer weten? Vraag het aan, even zoeken….., voor het hele verhaal. Vormt dit een onderdeel van ons collectief geheugen?

Mijn tweede vraag sluit hier op aan: Wat is nu de waarde van de Poortstraat?

Martin van 22, helaas vanavond niet aanwezig, schatte laatst dat we 200 brievenbussen in de straat hadden, hij was degene die een kort briefje in uw bus heeft gedaan met als gevolg dat u hier bent.

200 huizen a raison van een half miljoen per huis. 100 miljoen aan huizen…

200 parkeerplekken a 20.000 per auto maakt 4000.000 = 4 miljoen aan auto’s.

Schade aan auto’s 200 x 100 per jaar =20.000 euro per jaar, dat is mooie omzet voor de vakgarage. In 20 jaar maakt 20 x 20.000 = ook 4 miljoen.

Ja maar Jan, hoor ik u zeggen: Dit is wel een erg beperkte benadering. De waarde van de Poortstraat is niet in geld uit te drukken. Die waarde zit hem in de Poortpoetsers, precies 10 jaar geleden opgericht door 4 vrouwen in de straat, die buren opriepen om met schoffel, mesjes, bezems, schoppen en enorme plastic zakken de straat iets schoner te maken en van overtollig groen te ontdoen. En ze maakten na een straatbijeenkomst een Aktieplan ! Ik heb het hier.

Ondertussen wisselden buurtbewoners uit wanneer het moment gekomen is om de slijptol erbij te pakken en de fietswrakken van de overvolle fietsenrekken te verwijderen. Het leverde stapels fietswrakken, die het stadsbedrijf vervolgens in goed overleg ons wilden afvoeren.

Dàt is de waarde van de straat: uitwisselen, actie ondernemen, constructief overleg met het stadsbedrijf, oa. maar denk ook aan het gezamenlijk heerlijke koffie drinken met een taartje van Poortstraatbewoonster Inge, inmiddels succesvol eigenaar van buurtcafe ONZ op de Biltstraat; het keuvelen tijdens het Poortpoetsers – werk, 4 x per jaar in de straat. Daar zit waarde is, dat is kracht.

De waarde zit dus hem veel meer in het sociale, creatieve contact van buren in het goede contact met de gemeente en de wijkadviseurs hier aanwezig, Maarten en Suzanne; want: we zijn zelf het collectief geheugen van onze straat.

Gaat het nu vanavond over de Poortstraat? Ja en nee.

Is de straat een straat voor het verkeer of richten we de straat zo in dat we de Poort naar de toekomst aan kunnen? In een meerstemmig koor van actieve buurtbewoners?

Nogmaals welkom en succes vanavond. Dank voor uw aandacht.

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Hoe bouw je een fort? Metafoor voor ondernemerschap

Het waren Ienke Kastelein en Hans van Lunteren die me zondagmiddag in IJsselstein op het idee brachten. Kijk naar zaailingen om je heen, en vraag je af, hoe komen die daar? Hoe kijk jij we om je heen, wat voel ik en wat leer ik ervan? In mijn blog over zaailingen heb ik dat voor me zelf uitgeschreven https://jkdg.nl/blog/index.php/2020/07/zaailingen-van-jan-kdg

Hier kan ik meer mee, dacht ik een paar dagen later. Toen ik jong was wilde ik waterbouwkunde studeren: Het gebeurde aan de randen van de zee: dat was het: hoe bouwde ik aan het strand een fort, vroeger met mijn gezin met drie kleine kinderen?

Eb en vloed wisselen zich natuurlijk af. Een fort op het strand bouw je niet als het weer eb wordt. Dat is niet leuk. Mijn uitdaging was natuurlijk om met opkomend water een fort in het strandzand te maken en die zo lang mogelijk te () blijven verdedigen. Uit ervaring wist je dat die strijd op een gegeven moment niet te winnen was, want de krachten van het zand waren niet opgewassen tegen het wassende water. Je had ook meer tijd als je verder weg van de vloedlijn aan de slag ging.

Interessant ook dat het doel van de uitdaging ook meteen duidelijk werd, namelijk zo lang mogelijk het fort overeind houden, waarbij mijn kinderen mij wel willen geloven dat na eb de vloed opkwam. (hoe abstract vloed ook mag klinken)

Toen werd het ook een gezamenlijke inspanning en uitdaging. Waar (grote en kleine) handen bij nodig waren, nog beter was een schepje, natuurlijk.

Ook de vorm van het fort werd belangrijk, hij moet hoog torenen, en dat werd een innovatie, na enkele eerder opgedane ervaringen: laten we een geul maken rond het fort om het wassende water er omheen te laten stromen zonder het fort in het midden te lijf te gaan. Grappig is dat de geulen er in het eggie misschien wel eerder waren dan in een ontwerp. De eerste geul ontstond immers al door het maken van een eerste berg op het zand.

Nu we spelenderwijs uitdaging, doel, middelen en werkwijze in praktijk brachten werd samenwerking het kritische punt. Want graven kun je maar op een plek, terwijl samenwerken in ophogen even na elkaar vanzelf gaat, als je zand tenminste maar niet in een geul stort….

That’s it! We bouwden gezamenlijk een fort, en treurden met plezier naar hoe het wassende water ons fort om zeep hielp en er niets maar dan ook niets van over bleef. Weg droom! Nooit waterbouwkunde gestudeerd. Wel veel geleerd. https://jkdg.nl/blog/index.php/2020/07/zaailingen-van-jan-kdg

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Zaailingen van Jan KdG

Richard Kres en JanKdG kwamen recent op het idee om in de Herijking van ons Kracht van Utrecht-initiatief op te schrijven en uit te wisselen wie ons met hun kennis inspireerden. We dachten aan wetenschappers, we kwamen op experts, maar ook op werknemers en burgers die ons met hun denk- en werkwijze inspireerden. Die namen en die teksten willen wij op deze plek verzamelen. Eigenlijk onbegonnen werk, hoe kun je wat je in een heel leven geleerd hebt vertalen naar nieuwe jonge mensen? Hoe heb je als Beta de wereld leren kennen en welke lessen heb je zelf geleerd (Zie ook mijn blog Lessons Learned).

Historisch liep de lijn van jan’s denken als chemicus/Beta via zijn bijvak onderwijskunde. Hij kreeg van Tony Earl in 1973 het concept aangereikt van een REO: Response-Environment-Organizer… Hiermee maakte ik in 1974 een succesvol ontwerp voor het onderwijsprogramma voor de eerste cursus Milieukunde op de UU. Succesvol omdat ik in feedback van studenten terugkreeg dat ze zich konden herkennen in hun manier van denken en werken. De REO werkte nauwelijks bij docenten. Zij herkenden “Milieukunde” niet in dit ontwerp: hun vak kwam er namelijk niet in voor en dan houdt het op.

Mij ging het in die jaren zenentig om de noodlottige samenhang tussen een ecologisch en een maatschappelijk waardeoordeel. Dat waardeoordeel ontstond vanuit twee cirkels van denken, een ecologische en een maatschappelijke. Zo je wil, een beta- en een sociaal-economische invalshoek. Hoe kun je die combineren? Docenten, die ik sprak hadden natuurlijk groot gelijk dat het onmogelijk was om thuis te raken in beide cirkels. Beter was het dan ook om “goed” te worden in een vak.

Waarom zou je willen ontwerpen ipv “louter druk & doener zijn”?

Beelden en REO’s bleven mij boeien, vooral toen ik mijn onderwijskundige en maatschappelijke inzichten kon toepassen in een trainingspraktijk. Op een plek, die iedereen die mij kende voor onmogelijk had gehouden, namelijk op Kerk&Wereld. Ik zei dan maar gauw dat ik op de afdeling Wereld werkte, beseffend dat ik werkte op een befaamd vormingsinstituut in Nederland. (K&W was grondlegger van de school voor Maatschappelijk Werk, de latere Sociale Academie de Horst, vanaf het begin af aan gevestigd pal naast Kerk en Wereld aan de Driebergseweg.

Wat opvalt, nu ik terugkijk is dat Njmeegse medische studenten mij in hoge mate hebben gevormd. Ik begeleidde dit stage project (7 stagiairs!) vanuit de Stichting Arbeid en Gezondheid, waar ik vrijwilligerswerk deed. In hun uitvoerige stageverslag introduceerden zij een onderscheid in deskundigenkennis (van de bedrijfsarts en de chemicus) en de ervaringskennis op de werkvloer (hoe gaan we om met, wat weet ik en wat merk ik van die chemische stoffen?) In mijn baan als OR-trainer kon ik dit onderscheid omzetten in een nieuwe beeldplaat voor mijn trainingsprogramma’s. Het werd een vierkant met twee actoren en twee kennisbronnen, uiteraard met relaties tussen de vier. (zie afbeelding REO OR) Ik ging er hierbij voetstoots vanuit dat een OR een afspiegeling was van de werkvloer. (Dat bleek lang niet altijd het geval, maar dat terzijde). Mijn belangrijkste taak als trainer/adviseur werd het om Ondernemingsraads-leden voor te bereiden op gesprekken met de directeur over onderwerpen waar zij – meer dan wie ook – meer van wisten. Het waren onderwerpen die hen zorgen baarden. In sommige gevallen lukte het zelfs om die gesprekken (of dialogen) te laten gaan over oplossingsrichtingen.

Veel gebruikt beeld in OR en VGWM-trainingen, basis voor advies

In en na mijn bedrijfskunde opleiding (met Prof Ulbo de Sitter, Op weg naar nieuwe fabrieken en kantoren, 1981) boeide het me bij Adviesgroep Koers nog meer hoe je een organisatie zou moeten ontwerpen en wat de feitenverzameling zou worden als je een methode consequent zou toepassen. Wat gebeurt er namelijk in een organisatie als je een top-down ontwerp maakt, wie de kennisbronnen heeft geconstrueerd en wat laat je over aan de ervaringen op de werkvloer? In vergelijking met een ontwerp dat uitgaat van de functionele eisen die de markt of buitenwereld aan de organisatie stellen, waarna je de bevoegheden en verantwoordelijkheden toebedeelt aan de werkvloer, en wat er aan bevoegdheden overblijft toebedeeld aan middenkader of top? Of zoals Ulbo de Sitter het eerder formuleerde: Leiderschap is het product van informatiestructuur en productieproces:

REO in mijn adviespraktijk (Update 2020)

Daarmee leek kennis een meervoudig monster te worden! Bronnen te over!. Totdat ik vanuit mijn baan bij Adviesgroep Koers van mijn leermeester Joop Hazendonk het Faalkosten-concept kreeg aangereikt: “Er komen alleen maar faalkosten in beeld van een organisatie als je er een doel voor hebt die te verkleinen. Of te wel> je ziet de kosten niet als je er niet naar wil kijken…

Kortom, toen kwam woord Regie om de hoek kijken, niet toevallig samenvallend met het woord Regisseur en Ketenregisseur die eind jaren negentig populair werden. Regie van wat en voor wie. Terugkijkend op die jaren, voorafgaan aan de “Bankencrisis” bekruipt me het gevoel dat juist in die jaren een terugtredende overheid als begrip furore maakte en er dus regisseurs van buiten werden ingevlogen om dit terugtreden met regie van buitenaf te compenseren.

Om nog korter te gaan: ik begon in te zien dat organisaties zonder doel en zonder passie voor wat zich op de werkvloer afspeelde geen lang leven beschoren was. Economische groei was ook in die tijd de slogan, terwijl je de nadelige bij-effecten hiervan om je heen zag exploderen.

Dankzij mijn passie voor Amelisweerd was ik begin 2009 in staat om aa tien maatjes in mijn omgeving te vragen mee te denken over een maatschappelijk alternatief voor de almaar groeiende behoefte aan snelwegen en het ruimte- en gezonde lucht verslindende autoverkeer. We zetten als burgers onze teleurstelling en boosheid over het gebrek aan op duurzame mobiliteit gerichte regie om in een eigen route voor het ontwikkelen van een duurzaam maatschappelijk alternatief.

Niet alleen in ons eerste, maar ook in ons tweede rapport werd De ladder van Verdaas ons concept. Een tweede rapport wat we in 2010 in nauwe samenwerking met APPM, Goudappel, Movares, Strukton en Strategem maakten.

Kleurenplaatje, met zowel de aanpak als de oplossingen in beeld? Dit concept kreeg vanaf 2009 weerklank, vooral onder gemeenteraadsleden, die de methodiek accepteerden als een leidraad voor duurzame mobiliteit. Het concept werkte daarentegen helemaal niet voor landelijke bestuurders. Daarvoor gingh de leidraad teveel in tegen het ingezette beleid van opvolgende kabinetten Balkenende IV en Rutte I, II en III. Wel opmerkelijk is dat de ladder van Verdaas in de aanbeveling “Zevensprong” werd opgenomen in de Tracewet, een aanbeveling zonder regie.

Ondertussen zag ik het klimaatprobleem groter worden. Klimaatopwarming staat in direct verband met onze energiebehoefte. Het hierbij behorende concept is afgeleid van de Trias Energetica en is inmiddels tot concept verheven onder mensen die zich voor de omslag in denken over mobiliteit en energiegebruik.

Het verband tussen energiegebruik en mobiliteit

Voor mij is de Trias Mobilica een instrument geworden waarmee ik duidelijk maak dat het stimuleren van elektrische auto’s een averechtse uitwerking heeft, vooral in het geval wanneer elektrische auto’s voornamelijk op grijze stroom van kolen- of gascentrales rijden.

Als groep van burgers leer je veel: van de wijze waarop een gemeentebestuur en een gemeenteraad reageert. Of een regio, of de landelijke politiek. Hoe burgers steun kunnen verlenen door hun kennis ter beschikking stellen en hoe expers redeneringen formuleren die bestuurders en politici zouden kunnen op te pakken. Kenmerk blijft dat je als burgerinitiatief niet opereert in een gelijk speelveld en je bijdragen pas gezien worden als een politicus het in zijn woorden heeft vertaald. De politicus is dan de volksvertegenwoordiger. Het is dan ook niet vanzelfsprekend dat de burger ook politicus kan zijn, of sterker nog, zoals Daan Rovers het uitdrukt: Is politiek iets van de elitel? Of is politiek van iedereen? Zijn wij allemaal de politiek, zoals zij als Denker des Vaderlands stelt in haar boekje Wij zijn de politiek?

Frans Soeterbroek had het mij al eerder geadviseerd, Karen van der Moolen (Economic Board Utrecht) gaf de doorslag. Zij was de eerste in de regio die onomwonden zei: Jullie zijn een bekend onderdeel van de civil society. Wij gaan als EBU uit van de Quadruple Helix: dat zijn vier cirkels, die aparte veelal gescheiden werelden voorstellen: een wereld van de overheid en politiek, een wereld van bedrijven en industrie en een wereld van kennisinstellingen… Jullie hebben bestaansrecht met jullie burgerinitiatief vanuit de civil society. Werelden, zo zei Karin, die de EBU wil verbinden omdat we ze allemaal nodig hebben. Bron: https://www.researchgate.net/figure/Developed-notion-of-a-Quadruple-Helix-innovation-system_fig3_257796311 Zie onderstaand beeld:

Hoe je vanuit verschillende wereld met elkaar in dialoog kunt gaan

Maakt 4Q of 4 O uit, dat zit toch dicht bij elkaar? 4 x 0 kent drie dezelfde bollen (3xO) maar vertaalt de civil society gemakshalve om in de O van Omgeving. Daarom is de 4 Q aantrekkelijker, omdat je anders blijft zoeken wat je met Omgeving bedoelt. Immers ook de overheid, de bedrijven, de kennisinstellingen hebben een omgeving.

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Startup herijking KvU met toetsing aan de wetenschap, zoals die van David Banister

De Corona-epidemie ben ik dankbaar. Never Waste a Good Crisis. Dankzij Corona komen thema’s, waar we ons als initiatief al jaren mee bemoeiden, nog scherper naar boven. Er waren ook thema’s waar we ons weinig mee bemoeiden omdat die te ingewikkeld waren of te ver van ons af stonden waren om aan te pakken. Ook die thema’s komen naar boven, zoals het belang en draagvlak voor Thuiswerk in samenhang met de Trias Mobilica.

Extra redenen om de wetenschappelijke en expert-literatuur over Duurzame Mobiliteit opnieuw te raadplegen voor onze herijking. Die inzichten gaan we vergelijken met wat de deelnemers aan de herijking in hun bijdragen als waardevolle thema’s/opgaven hebben aangeduid. Daaruit trekken we lessen voor ons gedachtengoed.

Hoe kijk ik “in de breedte” terug op de thema’s waarmee we ons in de afgelopen 11 jaar wel hebben bemoeid? Alle indrukken binnen ons Initiatief komen in onderstaande kaders/ kadertjes.

We hebben ons met heel veel thema’s, met steeds meer thema’ bemoeid! Dan wordt uitwaaieren risicovol, wordt de boodschap verengd en vergroot je de afstand met je publiek. ” waar zijn ze nu weer mee bezig?”

Streven naar Duurzame Mobiliteit is complex. Dat kan verwarrend werken en je raakt je doelgroep kwijt. “Jullie willen teveel” “Jullie willen het in 1 keer” “Jullie zullen toch een andere route moeten lopen om te bereiken wat jullie willen”.

Een snelwegproject stoppen doe je niet zo makkelijk, zeker niet als je op moet boksen tegen overtuigingen, die helemaal niet makkelijk te veranderen zijn.

Onze voorstellen in 2009 en 2010 waren “harde” voorstellen voor investeren in harde infra, met aandacht voor het politieke proces. Want een vergelijking met alternatieven op basis van duurzame mobiliteit (“Maatschappelijke Kosten-Baten-Analyses (MKBA)”) zouden we toch glansrijk kunnen winnen, was jaranlang onze gedachte. \

Die verhouding hard en zacht: zit hem daar de kneep: Strijden voor een duurzaam “hard” alternatief en de verbinding zoeken en leggen met een o zo noodzakelijk omslag in denken (de alom in KvU gedeelde en geaccepteerde missie (Gerard Cats).


Welke thema’s beschrijven duurzame mobiliteitswetenschappers? Hoe hebben we als burgerinitiatief ‘s die thema behandeld? Hoe beschrijven en beoordeelden zij de complexiteit van thema’s en hoe beschrijven zij nut en noodzaak van een ander paradigma? Welke paradigma-shift hebben zij voor ogen? Ik kies voor Banister 2007, een tip van Marco te Brommelstroet en Luca Bertolini van de Universiteit van Amsterdam.

2007, dat wil zeggen nog voor de tijd dat we als KvU-collectief begonnen na te denken en de ladder van Verdaas noodgedwongen/pragmatisch uitkozen voor de structuren van het rapport.

Banister beschrijft in 2007 in zijn heel leesbare artikel het duurzame mobiliteitsparadigma. Op Google vrij beschikbaar: The sustainable mobility paradigm. Transport policy, 15(2), 73-80 (2008). Hij leidt dat af uit een analyse van twee dilemma’s hoe je naar mobiliteit / transport wil kijken.

Uit zijn beschrijving van het eerste dilemma beschouw je “transport als afgeleide vraag of als een waardevolle activiteit?” leidt hij af dat de twee opties heel verschillende invalshoeken zijn, die je juist allebei in je beschouwingen en dus ook in je strategie zou moeten meenemen. Want transport als afgeleide vraag vloeit voort uit het overbruggen van de woon-werk-afstand. Maar de waarde (minimaal baten minus kosten) wordt geringer als het inkomen stijgt en de reispatronen in de vrije tijd gaan veranderen! Nog even los van de vraag hoe de invulling van vrije tijd met een overvolle werkagenda als geheel wordt gewaardeerd.

Conventionele transport-analyses gaan er van uit dat reizen een kostenpost is en dat de reistijd zo kort mogelijk moet zijn. Maar zegt Banister (in 2007) nieuwe technologie zorgt ervoor dat flexibeliliteit in het werk en zodoende ook thuiswerken in beeld komt. Technologie zorgt er ook voor extra kansen in de keuze van vrije tijd-activiteiten, online te zijn met je werk en de kans om last – minute een vakantiereisje te boeken of online te winkelen!

Reizen, zegt Banister start dus eigenlijk als thuisactiviteit. Internet fungeert samen met transport als hulpmiddel om te kijken, te beslissen en te kopen en in geval van transport als hulpmiddel om te verzamelen en af te leveren. Daarmee wordt de kennisbank vergroot. Dit resulteert in meer reizen (je ziet de vliegreisjes snaar Ibiza a € 29 voor je)

Banister zegt: nu draait het om de overdracht van producent naar consument. Het fraaie van het inzicht van Banister is dat hij vervolgens zegt: Consumenten stellen steeds hogere eisen en willen bepalen in welke vrije tijdactiviteiten zij willen participeren…….Om een toegankelijke duurzame stad te worden is de steun van burgers, de betrokkenheid van vele anderen en een nieuw soort communicatie noodzakelijk tussen experts en burgers.

Het tweede dilemma draait om “Minimaliseren van reistijd en een redelijke reistijd| Wel, zegt Banister: De wens om sneller te gaan is tegenstrijdig met de wens om te vertragen. Meer en meer accepteert men een bepaald niveau van file-congestie, terwijl men tegelijkertijd nieuwe lager maximumsnelheden invoert rond scholen en in stadwijken, inclusief voorzieningen met camera-controle.

Aan de ene kant is er sprake van een voortdurend geklaag vanuit het bedrijfsleven over filecongestie, terwijl er tezeldertijd tal van maatregelen worden genomen om de snelheden aan te passen. Daarom zegt Banister wordt het belangrijker om te spreken over een redelijke reistijd, in plaats van het blijven streven naar het minimaliseren van de reistijd. (“Als Sysiphus, zeg ik erbij).

Banister treft doel. Zo heb ik het nog niet bekeken. Hebben we het wel eens zo bekeken? In mijn herinnering niet. Wel hebben we in discussies over de rol van een slim mobiliteistysteem met lopen=fiets-trein-auto het voorstel gedaan om in de Randstad te gaan streven naar een reistijd van deur tot deur van 1 uur. Inmiddels is dit streven zelfs overgenomen door de Mobiliteitsalliantie in hun pleidooi voor meer investeringen in OV en auto.


Tot zover, bespreking van de volgende hoofdstukken van Banister volgt later.

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Vragen ter voorbereiding = agenda Herijking Kracht van Utrecht-initiatief

We willen herijken door een vierslag te maken: Mee-weten, Mee-denken, Mee-werken en Mee-bepalen. Allereerst: Wie ben ik?

Ik ben Jan Korff de Gidts. In januari 2009 was ik initiatiefnemer om met tien mensen/maatjes van mij gesprekken te voeren over een maatschappelijk alternatief voor plannen voor aanleg/verbreding van autosnelwegen, o.a. door Amelisweerd. Die gesprekken leidden op 22 april 2009 tot presentatie en publicatie van “de Kracht van Utrecht”, een gezamenlijk rapport van de Vrienden van Amelisweerd en de Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU). Het was een duurzaam regionaal alternatief, de toekomst van de mobiliteit.

Meer weten? Een kort overzicht van onze historie vind je op https://jkdg.nl/blog/index.php/2020/05/je-inlezen-in-ons-kvu-initiatief-en-de-thematiek-van-klimaat-leefomgeving-en-mobiliteit/ 

Ons initiatief loopt nu 11 jaar. We willen het initiatief anno 2020 met jonge mensen herijken en overdragen/aansluiting vinden bij bestaande of verwante initiatieven. Daarvoor hebben we twee motieven: De eerste is de Corona-crisis. Ook voelen we steeds meer de noodzaak tot verjonging van ons initiatief.

Ons eerste Zoom-gesprek willen we uitvoeren met 10 deelnemers, jong en oud. Richard Kres, Jos Kloppenborg, en Olivier Beens allen “ouwegetrouwen”, doen mee. Jan heeft in zijn netwerk gezocht naar vijf jonge creatieve mensen die met ons willen meedenken en meebepalen hoe die herijking er uit komt te zien. Twee jonge mensen hebben nog geen besluit tot deelname kunnen nemen. Daarnaast heeft Jan Michiel van Weele, werkzaam als onderzoeker/klimaatspecialist bij het KNMI en gemeenteraadslid voor D66 in de Bilt alsmede Roland Goetgeluk, zijn sparring partner in het Thuiswerk kunnen interesseren voor ons Zoom-gesprek.

Voor het mee-weten en mee-denken heb ik van Sebastiaan, Jeannine en Dewi bijdragen ontvangen. Zij hebben (globaal) rekening gehouden met de volgende vragen:

  1. Korte introductie van je zelf
  2. Welke vraag of opgave inzake klimaat, leefbaarheid en mobiliteit houdt je het meest bezig op dit moment?
  3. Welke kansen zie je ivm de Corona-crisis voor ons KvU-initiatief en de onze Regionale Klimaattafel Ruimte en Mobiliteit?
  4. Hoe kunnen we ons als KvU het beste positioneren in het krachtenveld van burgerinitiatieven, overheden, kennisinstellingen en bedrijven?

Vragen 2, 3 en 4 vormen dan ook de agenda voor onze Zoom-meeting. Nu zijn we zover dat we elkaar voorbereidende teksten en mijn aftrap met aandachtpsunten laten lezen.

Ik zie graag dat elke deelnemer aan ons gesprek mbv de vragen een bijdrage levert. Die uitdaging leg ik gaarne aan jong en oud voor. Kom maar op!

Tot slot: Recente Corona-maatregelen maken het inmiddels mogelijk om ipv een Zoom-meeting een “Live”-gesprek te organiseren.

Tot binnenkort!


Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Waarom is het KvU-initiatief ontstaan en hoe werken we aan voorstellen t.b.v. klimaat, leefomgeving en duurzame mobiliteit?

Het Kracht van Utrecht-initiatief is een groep van bewoners en experts, die concrete voorstellen doet voor een omslag in denken over duurzame mobiliteit, gezondere lucht en leefbare buurten en steden in de stadsregio Utrecht. Het initiatief is begin 2009 ontstaan omdat het ministerie en Rijkswaterstaat in hun Startnotitie Planstudie Ring Utrecht het almaar toenemende autoverkeer in stad en regio met forse investeringen nog meer ruimte wilde geven. Rijkswaterstaat had in overleg met regionale overheden snelwegvarianten bedacht die opnieuw een grote bedreiging betekenden voor zowel Leidsche Rijn als de waardevolle landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen, dicht bij de stad.

Vrienden van Amelisweerd en de Natuur- en Milieufederatie Utrecht publiceerden op 22 april 2009 samen: “Kracht van Utrecht, een duurzaam regionaal alternatief voor de toekomst van mobiliteit”

Als doel omschreven we: We willen mensen, bedrijven en politici inspireren de omslag naar duurzamer ruimtegebruik en verkeer&vervoer te maken. We voerden tal van gesprekken met politici (waaronder de Tweede Kamer Commissie Verkeer en Watertaat). We werkten aan de uitwerking van ons maatschappelijk alternatief.

Een korte historische schets van ons initiatief luidt:

  • Een jaar later (sept 2010) publiceerden we, ondersteund door gerenommeerde adviesbureaus en bedrijven, het werkdocument Kracht van Utrecht 2.0, het duurzame alternatief. Om een integrale visie op leefbaarheid en bereikbaarheid op te kunnen stellen is samenwerking nodig tussen de overheid, maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. Het eerste Kracht van Utrecht-rapport is nu uitgewerkt en vertaald in een haalbaar programma: de Planstudie Ring Utrecht en KvU 2.0 kennen vergelijkbare kosten. De baten van KvU 2.0 scoren op basis van een onderbouwde, kwalitatieve inschatting hoger dan die van de voorkeursvariant van de planstudie. https://www.krachtvanutrecht-initiatief.nl/joomla/images/Downloads/kracht_van_Utrecht_2_het_duurzame_alternatief.pdf
  • Vanaf 2011 publiceerde we op onze eigen Kracht van Utrecht-website ons ontstaan, werkwijze, visie, argumenten, voorstellen en uitwerking activiteiten en reacties op onze voorstellen: https://www.krachtvanutrecht-initiatief.nl/joomla/
  • Met mensen uit verschillende buurten en wijken werkten we al enige samen onder de naam van Kerngroep Ring Utrecht (KRU) om met argumenten, acties en crowd funding de plannen voor de verbreding van de Ring Utrecht te doen stoppen: zie de website: https://www.stopverbredingringutrecht.nl De KRU houdt zich intensief bezig met het kritisch volgen van de almaar doorlopende besluitvorming over de verbreding van de verkeerspleinen Lunetten en Rijnsweerd langs woonwijken en de A27 door Amelisweerd, ook in afwachting van een nieuwe beroepsprocedure bij de Raad van State (in 2021?) en nieuwe TK-verkiezingen in maart 2021.
  • Vanaf 2018 organiseerden we als KvU met gemeenteraadsleden uit de stadsregio Utrecht de Regionale Klimaattafel voor Ruimte en Mobiliteit. Uit gesprekken uit vier Klimaattafels stelden wij in mei 2019 een rapport samen, Trendbreuk Nodig. Hierin deden we de regionale overheden tien voorstellen, die konden bijdragen aan duurzame mobiliteit met een CO2-emissiereductie van 50 % in 2030 ten opzichte van 1990. https://www.krachtvanutrecht.nl/krachtvanutrecht/h/2171/0/8851/Actuele-Standpunten/Trendbreuk-nodig-
  • In 2020 gaven we de Universiteit van Amsterdam opdracht te onderzoeken wat de effecten van de Corona-crisis zouden zijn op Thuiswerken in Utrecht. De inzichten uit dit onderzoek zijn inmiddels becommentarieerd door decisionmakers, werkzaam in Utrechtse bedrijven. Thuiswerken zal, naar het zich nu laat aanzien, de omvang van de dagelijkse vervoersstromen vanuit en naar Utrecht doen verminderen.
  • Uit alle onderzoek wat we zelf hebben verricht of hebben laten doen komt naar voren dat er twee aspecten in ons streven aan de orde zijn: niet alleen de “inhoudelijk harde doelgerichte” maar ook de “zachte dialoog en procesgerichte” aspecten.
  • Mede door de Corona-epidemie zijn we gaan werken aan een herijking van ons initiatief. De voorbereiding is daarvoor gestart. Zie https://jkdg.nl/blog/index.php/2020/05/voorbereiding-herijking/

Zo is – met “Corona” – de sector Openbaar Vervoer, vanwege het besmettingsgevaar van samen reizen, in moeilijk vaarwater gekomen. Het thema thuiswerken is daarentegen door de Corona-epidemie extra op de agenda gekomen. De Corona-epdidemie heeft eveneens de discussie versneld over nut en noodzaak om de openbare ruimte her te verdelen met meer ruimte voor lopen en fietsen.

Wat zal bijvoorbeeld het effect zijn van de Corona-epidemie op de beleving van de straat, onze buurt en onze leefomgeving?

Initiatieven, zoals gestart in Gent in België om in je straat een Leefstraat te organiseren hebben ook Utrechtse navolging gekregen. In Rotterdam sloot het aan op bewoners die Opzoomer-acties waren begonnen. Het werden Happy Streets, extra geholpen door transitie/DRIFT/Erasmus-onderzoeker Derk Loorbach, zijn collega’s, Milieudefensie en de gemeente Rotterdam. Inmiddels het idee van Leefstraten omgezet in een initiatief-ondersteunende website getiteld: http://www.vakantiestraat.nl

De landelijke Fietsersbond komt nu eind mei 2020 met de oproep tot actie Geef ons de straat terug: Inmiddels (15 juni 2020) zijn er in de stad en provincie Utrecht honderden bewoners, die zich bij de Fietsersbond hebben aangemeld. Ook in Frankrijk is zo’n actie gaande https://larueestanous.fr/agir/ Voor de Fietersbond kijk op https://vrijwilligers.fietsersbond.nl/activiteiten/campagnes/geef-de-straat-terug/

Heb jij het ook ervaren? Dat in deze bizarre “Corona-tijd” afstand houden op straat lastig is als je wandelt of fietst? De coronacrisis maakt het pijnlijk duidelijk: er is te weinig ruimte op straat! En dat hoeft niet zo te zijn. Het is tijd om radicaal anders te gaan denken over de inrichting van onze straten. Teken de petitie en geef de straat terug aan de mensen. Om te wandelen, te fietsen, te bewegen en om te leven.

Vanaf 25 mei roept de landelijke Fietsersbond Nederland dan ook op om de straat terug te geven: een plek waar ruimte is voor iedereen, of je nu snel gaat of langzaam. Of je jong of oud bent. Wens je een speelplek voor je kinderen, een bankje om uit te rusten, een grasveldje om te sporten of wil je langs winkels kunnen slenteren zonder om te hoeven kijken? We willen allemaal hetzelfde: een straat waar je je haast onoplettend mag verplaatsen omdat dat veilig kan.

Er zijn al meer dan 2500 mensen die zich met een straat hebben aangemeld. Meer info over het actieplan: https://vrijwilligers.fietsersbond.nl/activiteiten/campagnes/geef-de-straat-terug/


Heeft u meer behoefte om u te verdiepen in de historie en activiteiten van de Kracht van Utrecht en de Vrienden van Amelisweerd? Leg contact en lees https://www.vriendenvanamelisweerd.nl/actiegeschiedenis/ 

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Voorbereiding Herijking

Met Marten, Sebastiaan, Richard en Jeannine heb ik het idee voor een Zoom-Meeting besproken, zie mijn blog https://jkdg.nl/blog/index.php/2020/05/verkennen-doorstart-kracht-van-utrecht-zoom-meeting-in-juni/.

Kennismaking, opbrengst en LinkedIn

Marten, opgeleid als Bioloog en ervaren rot in de Duurzame Energie-transitie zegt mij: Juist wanneer je meerdere thema’s in beeld houdt kun je ook veel sneller en betere oplossingen genereren! Hij wil graag een rol spelen in het creatieve proces. Marten zou het liefst coach van directeuren willen zijn om hen duurzame onderhandelingsvaardigheden te laten beproeven. https://www.linkedin.com/in/marten-van-der-gaag-ab495a/

Roland is oprichter van de wijkcooperatie Kanaleneiland en Ruimtemakers, werkzaam als sociaal geograaf bij Onderzoeksbureau RIGO in Amsterdam. https://www.linkedin.com/in/roland-goetgeluk-716b923/ Roland is mijn sparringpartner in onderzoek naar Utrechtse scenario’s voor Thuiswerken nu&na Corona, uitgevoerd door een werkgroep van 5 enthousiaste studenten van de UvA. Onderzoek tijdens Corona bedacht als kans: Thuiswerken gaat effect hebben op automobiliteit. (Rapport is opvraagbaar)

Sebastiaan heeft van zijn UU-professor Dries Hegger https://www.linkedin.com/in/drieshegger/ zijn masterscriptie goedgekeurd gekregen, waarin hij het politieke proces bespreekt van tien jaar “Nieuwe Mobiliteit” in de gemeenten Utrecht, Rotterdam, Amsterdam en Den Haag. Welke rol hadden burgerinitiatieven en bedrijven, wat was het effect? Zijn trendwatchende politicologische invalshoek prikkelde mij zeer, wat er mede voor zorgde dat hij aangesloten wilde blijven bij de Kracht van Utrecht, in ieder geval zolang hij nog geen baan heeft kunnen vinden.

Met Richard sprak ik over de bestaansvoorwaarden van ons initiatief en de verbindingen met jonge mensen, die het vaandel van “wijze ouderen” zouden kunnen overnemen, En die juist daarom een belangrijke rol kunnen vervullen in voorbereiding en uitwerking van de Herijking.

Jeannine, eind vorig jaar bevallen van haar eerste kind, is zich ook aan het oriënteren op Corona en haar rol als adviseur duurzame mobiliteit bij de Natuur en Milieufederatie Utrecht. https://www.linkedin.com/in/jeanninevanbree/ Een van de vragen die zij stelt is: welke (bestuurlijke) instanties en medewerkers houden zich eigenlijk bezig met het opzetten van regionale plannen voor duurzame mobiliteit, zoals die in het landelijke Klimaatakkoord zijn afgesproken. Zij is goed thuis in de Utrechtse regio en heeft veel contacten op ambtelijk vlak.

Aandachtspunten (eerste opbrengst).

  1. betrek jonge mensen (studenten, mensen uit stad en regio) bij de Herijking
  2. pak je kansen in de onzekerheid & dynamiek die “de Corona-pandemie” veroorzaakt
  3. positioneer je burgerinitiatief als actief onderdeel van de wereld met heel veel verkokering en scheidslijnen van Overheid, Bedrijven en Kennisinstellingen: Werelden die we willen verbinden omdat we ze allemaal nodig hebben. Benut het Quadruple Helix-plaatje, zie de tekening hieronder (die maar een deel laat zien van de cirkels!)
  4. hou de focus op de regio Utrecht als voorbeeldregio voor duurzame mobiliteit omdat je als Kracht van Utrecht al bent doorgegroeid naar een Regionale Klimaattafel Ruimte en Mobilteit (vanaf eind 2018) en (vanaf eind 2019) hebt geroken aan het concept van “Regionale Proeftuin Duurzaam Ruimtegebruik en Verkeer&vervoer”
  5. blijf je richten op energiebesparing met mobiliteit, op leefbaarheid verbeteren, op klimaat-maatregelen
  6. intensiveer contacten in stad en regio met koplopers bij burgerinitatieven en (grote) bedrijven en vind een vorm dat ze kunnen bijdragen aan verkenning / uitwerking van de herijking
  7. intensiveer contacten met Statenleden/Politici met motivatie voor het thema: Regio/Provincie Utrecht, koploper duurzame mobiliteit
  8. overweeg vormen van positionering waardoor de kansen op doorgroei als start-up voor betaald werk maximaal in beeld komen en zoek aansluiting bij de provincie Utrecht als sponsor
  9. benut vooral de vragen die gesprekspartners in de eerste Verkenning beantwoord willen zien

Wie vragen we als gesprekspartners voor ons eerste Zoom-gesprek?

Met 10 gemotiveerde mensen: 5 jonge/creatieve en 5 wijze ouderen. Agenda destilleren uit enkele voorbereidende teksten. Richard en Jan maken er een, Jeannine zegde er ook een toe. Wie vragen we om er nog een of twee te maken? Een jonge creatieve: Sebastiaan ?

Hoe ziet die Quadruple Helix er uit?

Het zijn vier cirkels, die aparte veelal gescheiden werelden voorstellen: een wereld van ons burgerinitiatief vanuit de civil society, een wereld van de overheid en politiek, een wereld van bedrijven en industrie en een wereld van kennisinstellingen. Werelden die we verbinden omdat we ze allemaal nodig hebben. Bron: https://www.researchgate.net/figure/Developed-notion-of-a-Quadruple-Helix-innovation-system_fig3_257796311

Vier cirkels in het platte vlak:
Overheid, Bedrijven, Kennisinstellingen en wij vanuit de Civil Society/ de Commons: welke vragen hebben we gemeenschappelijk en voor elkaar?

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen

Weerbaar maken: visies van dichters en kunstenaars als Oeds Westerhof uit Leeuwarden

Weerbaar maken klinkt pathetisch. “als het zo makkelijk zou zijn”. Net zoals dichten zo makkelijk zou zijn? Het aardige is dat van dichters en kunstenaars leer dat je je ratio even kunt uitschakelen en “tussen de dichtregels” een nieuwe werkelijkheid kunt ervaren. En kunt ontdekken dat een ander er een nieuwe werkelijkheid aan kan toevoegen.

Ik kreeg gister de dichtbundel van Herman de Coninck cadeau. Met een pracht van een titel in grafisch ontwerp: Geef me wat ik had / Geef me nu eindelijk wat altijd al had (2009) Ik lees in zijn eerste gedicht:

En even sterk zijn hier de dichters

Hun stevige beelden bewerken de realiteit

als boeren op het land

een hele werkelijkheid kunnen zij

in hun armen dragen.

Hoeveel werkelijkheden tovert Herman hier in zijn taal? Laat ik zo zeggen, iets meer dan ik mijn ratio kan voortbrengen.

Van Jeannine van Bree kreeg ik een zomeravondleestip: Lees Synchroniteit van Joseph Laworski. In een interview riep hij in 2010 al mensen op breder te leren kijken en dienend leiderschap te leren uitoefenen. In een interview zei hij in 2010 https://www.youtube.com/watch?v=l46RerlI5V0

Eerder dit jaar zag ik een documentaire op Omrop Fryslan. Kunstenaar en strategisch denker Oeds Westerhof (“Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018) vatte zijn Bergrede van het vlakke land samen. In het Fries, dus ik heb aan Oeds gevraagd een vertaling te toetsen, die ik van mijn zus en zwager uit Friesland kreeg aangereikt. De geautoriseerde vertaling luidt:


De Bergrede van het Vlakke land Oeds Westerhof (gepubliceerd op vrijdag 15 mei 2020)

 Bron: https://www.demoanne.nl/de-berchrede-fan-oeds-westerhof/

Lieve mensen,

De vlinder is een vleermuis geworden. Als een orkaan vliegt het coronavirus over de wereld. Wie gezond is wordt ziek, wie zwak is gaat dood. Dat geldt voor mensen en evengoed ook voor bedrijven. Het zijn onzekere tijden voor iedereen, behalve dan voor onheilsprofeten, wonderdokters, predikers van het eind der tijden, cynici, utopisten en andere zelf gekroonde koningen van de zekerheid. 

Betekenis van Corona?

Ik weet niet wat deze coronacrisis voor ons betekenen zal. Ik heb een crisis van deze omvang nog nooit meegemaakt. Mijn gevoel komt het dichtst bij de tijd van Tsjernobyl en de uitbraak van aids. Dat waren ook van die onzichtbare monsters. De internationale spanning lijkt wat meer op die van 9-11, terwijl de economische paniek wat meer aan de bankencrisis doet denken. Eigenlijk komen al die dingen samen in de coronacrisis. Hoe het zal gaan, dat weten we niet, maar we zijn in gevaar.

Mensen reageren verschillend op gevaar. Sommigen gaan de strijd aan, ze hamsteren toiletpapier of twitteren hun vingers blauw. Sommigen schuilen bij elkaar, ze zingen samen op een balkon of klappen voor de zorg, sommigen vluchten, deze keer naar binnen, en sommigen bevriezen, ze doen zo veel mogelijk wat ze anders ook doen. Die reacties kun je niet veranderen, die komen uit diep instinct. Hoogstens kun je de emoties een beetje tot bedaren brengen, met zalvende woorden van koning, regering en mensen met verstand van zaken. Voor de meesten van ons, zal deze crisis verlies betekenen: liefde, familie, vrienden, werk, bedrijf, huis of dagelijks leven. In zulke tijden helpt het mij altijd me bewust te zijn van de 5 vaste fasen van rouw, waar je eigenlijk altijd doorheen moet als je verlies te verwerken hebt: we negeren de situatie (het is maar een griep)  – worden boos (de regering heeft te laat ingegrepen) – we scharrelen wat (laat ons een anderhalvemetereconomie proberen) – zijn verslagen (het wordt nooit meer zoals het was) – en dan accepteren we de nieuwe situatie en beginnen weer.

Rouwproces en complexiteit

Wie zich bewust is van het rouwproces en stil staat bij zijn gevoel in de verschillende fasen, voelt in de regel minder pijn. Er zijn veel families en bedrijven waar het verlies al gevoeld wordt, maar voor de meeste moet het dieptepunt nog komen. Deze crisis is meer dan een tegenslag. Dit virus grijpt in op alle lagen van het complexe systeem dat wij ons dagelijks leven noemen: zorg, onderwijs, bedrijven, landbouw, internationale politiek, sociale verhoudingen, cultuur en kapitaal.

Het belangrijkste kenmerk van elk complex systeem, dus ook van onze maatschappij, is dat het uit zijn aard te complex is om in een model te vangen. Je kunt het domweg niet overzien, met geen enkel wetenschappelijk model. Dat betekent dat van geen enkele ingreep in dat systeem te voorspellen is wat het effect zal zijn. Hoe goed een aanpak ook doordacht is, met de beste intenties, de nieuwste kennis, alle beschikbare middelen en een kritische dialoog, het blijft geknoei in de marge van het systeem. Mij stelt dat gerust. Want dat betekent dat ik het met elke aanpak, hoe slim ook, niet eens hoef te zijn. Ik mag altijd mijn eigen autonome afweging maken.

Maatregelen

Een grote crisis vraagt stevige maatregelen. Het zit niet in onze aard om niets te doen. Bakken met geld komen vrij, op hoop van business as usual.Onder het motto never waste a good crisis, zullen sommigen zich schrap zetten om af te komen van de verplichtingen waar ze voor de crisis ook al van af wilden – zoals de milieumaatregelen of de ontslagbescherming – terwijl anderen proberen hun eigen stokpaarden voor een betere toekomst – zoals een basisinkomen of een schonere landbouw – voor elkaar te krijgen. Alle maatregelen die worden voorgesteld, zijn eerder een weerklank van ambitie, pijn of lobby, dan van noodzakelijkheden. Zoals gezegd, het is domweg te complex. Maar als we toch wat willen doen…..

Weerbaar maken

Laat ons dan beginnen met het weerbaar maken van mensen. Laat ons aan iedereen de zekerheid geven dat er morgen geld is om eten, huis, zorg en persoonlijke ontwikkeling te betalen. Door die zekerheid te bieden voor de meest basale zaken, beperken we de risico’s op onnodig leed en opstand.

Dat kan worden geregeld via een basisinkomen of dat kan door een nieuw belastingstelsel met, zo nodig, negatieve belasting. Sinds Rutger Bregman het basisinkomen ‘Gratis geld voor Iedereen’ genoemd heeft, lijkt het mij handiger het te zoeken in het belastingstelsel. Zelfde effect minder weerstand.

Laat ons zorgen voor onze grond, onze lucht, ons water, onze natuur. Dat wat we allemaal gratis hebben gekregen. waar we allemaal van afhankelijk zijn en wat we zo verschrikkelijk mishandelen. Laat ons zorgen voor het moois dat de geschiedenis ons heeft gegeven, ons landschap, onze erfgoed, onze taal, onze cultuur, onze kunst. Laat ons investeren in de opleiding van onze kinderen, onze jongeren en in de zorg voor de zieken. Laat onze rechtspraak tot zijn recht komen, laat onze boeren de kans krijgen het eten te maken dat gezond is voor de grond, voor de boer en voor onszelf. Laat ons hart en onze ziel uitgaan naar dat wat ons gegeven is, dat wat ons verbindt en dat wat onze zorg vraagt. De Friezen noemen dat ‘mienskip’, de Saksen spreken van ‘noaberschap’, de Scandinaviers van ‘alleman’ en de Engelsen van ‘commons’. We kunnen door de wereld een keten smeden van mensen die er met elkaar het beste van willen maken, zo blijkt in tijden van corona. Laat ons die energie meenemen naar betere tijden.

Laten we onszelf weerbaar maken. De meest opmerkelijke inzichten over weerbaarheid en het beheersen van risico’s die mij ooit bereikten, zijn van de publicist Nassim Taleb. Taleb spreekt niet over het beheersen van risico’s. Naar zijn idee moeten we erop voorbereid zijn dat het ondenkbare altijd kan gebeuren. Wie had kunnen bedenken dat een halfgare vleermuis onze economie op zijn gat kon leggen. Het gaat erom, dat als het ondenkbare gebeurt, dat dan de gevolgen beheersbaar blijven. De mensheid, zo zegt Taleb, moet domweg geen structuren bouwen die zo complex zijn dat als het mis gaat, het onbeheersbaar mis gaat. Ik vind dat een briljant eenvoudig inzicht. Het stelt ons in staat de juiste vragen te stellen: gaat het onbeheersbaar mis als we de bodem uitputten, we te veel mensen bij elkaar onder de zeespiegel laten wonen, we voor onze dagelijkse benodigdheden compleet afhankelijk zijn van complexe internationale handelsrelaties?  Laat ons de moed hebben deze kwesties aan de orde te stellen, de kracht hebben om voorbij de korte termijn te kijken en optimistisch te werken aan de toekomst.

De chaostheorie, waar ik deze rede mee begon, beschrijft hoe de vleugels van een vlinder uiteindelijk een orkaan kunnen veroorzaken. Volgens die theorie zullen er altijd rampen over ons komen. Met deze Bergrede van het vlakke land, hoop ik een beetje bij te dragen aan de vraag hoe we ermee om kunnen gaan. Mijn gebeden zouden zijn:

Laat mij de mensen die menen het te weten negeren;

Laat mij het verschil tussen mensen accepteren;

Laat mij voorbereid zijn op verlies en stilstaan bij de fasen van rouw;

Laat mij leren wat het betekent dat onze wereld complex is;

Laat mij beseffen dat er daarom geen beste aanpak kan bestaan;

Laat mij weten dat ik daarom vrij kan zijn;

Geef elk mens een solide basis;

Zorg  voor de Commons;

Bouw een weerbare samenleving (Mienskip);

Stel de grote vragen

Hou het oog (gericht) op de lange termijn

Werk optimistisch aan de toekomst

En neem mij niet te serieus, want ik weet het ook niet.

Oeds Westerhof, Leeuwarden (geïnterviewd op 17 mei 2020 in het eerste deel van een documentaire van Omroep Frysland op NPO1 https://omropfryslan.bbvms.com/view/omropfryslan_video/3742131.html 

Geplaatst in Coach | Een reactie plaatsen